آموزش مهم ترین اصطلاحات اقتصاد کلان

اقتصاد سایت atlasmarketing خرد چیست ؟ 🔵 اقتصاد خرد شاخهای از علم اقتصاد است که به تحلیل بازیگران منفرد در یک بازار و نیز تحلیل ساختار بازار میپردازد. 🔵🔵 اقتصاد کلان در مقابل اقتصاد خرد به مقولات کلان در علم اقتصاد اشاره دارد و مفاهیم کسب و کار را در اشل بزرگ بررسی و ارزیابی می کند. سرمایهگذاری در بورس سهام کاهش یافته به حدی که کلا ممکن است دیگر هیچ سرمایهگذاری شکل نگیرد. این روش که منتسب به بنجامین گراهام است، بر اساس اصول بنیادی سرمایهگذاری ارزشی و فرآیند کشف سهام کم ارزشگذاری شده شکل گرفته است. حال در ارتباط با روش دوم اخذ مالیات بر درآمد فقط یک بار مالیات توسط شخص پرداخت میشود یعنی به طور مجموع از تمام درآمدش درصدی به عنوان مالیات اخذ میشود. مدافعان قانون مالیات بر ارزش افزوده اظهار کردهاند که آنها درآمد دولت را بدون هیچ پیامدی، پاداش یا مجازات افزایش میدهند. یکی از اشتباهاتی که منجر به انجام اختلاس میشود این است که مدیران یک بخش تمام پولها را به حساب اشخاص ریخته و داراییها را به آنها میسپارند.

تمام عملیات مالی یک شرکت باید به یک واحد ارزی ثبت شود، مثلا اگر تمام عملیات به ریال است تمام گزارشات باید به ریال ثبت شود. یعنی اگر پروژهای که هزینه اولیه بیشتری دارد به عنوان پروژه اقتصادی برگزیده شود، میتوان گفت نرخ بازگشتیاش برابر یا بیشتر از نرخ MARR (Minimum Attractive Rate of Return) میشود. شرایطی را در نظر بگیرید که در کارخانهای به تعداد بالا محصولی تولید شود اما استقبال از آن در بازار کمتر از میزان تولید شده باشد، در این صورت ممکن است کارخانه با ضرر مالی مواجه شود. به تبدیل دارایی به پول نقد و افزایش میزان پول نقد در جامعه گفته میشود. سهام شرکتها در ایران به دو صورت است: سهام عادی و سهام ممتاز. در شرایطی که دو پروژه را با هزینه اولیه متفاوت داشته باشیم، مجموع اخلاف هزینه دو پروژه با هزینه اولیه پروژه ارزانتر مساوی با هزینه اولیه پروژه گرانتر میشود. مالیات به دو دسته کلی تقسیم میشود: مستقیم و غیر مستقیم که خود به دستههای جزئیتری تقسیم میشوند که در ادامه به اختصار به آنها خواهیم پرداخت.

در نوع غیر مستقیم اخذ مالیات عملی خاص و مستقل به نام پرداخت مالیات انجام نمیشود، بلکه به صورت نامحسوس اخذ میشود. امکان نقد کردن چک مذکور وجود ندارد بلکه فقط به حساب افراد در بانکهای دیگر واریز میشود. آربیتراژ زمانی اتفاق میافتد که یک نوع دارایی در یک بازار با نرخی بالاتر فروخته میشود و در بازاری دیگر با نرخی پایینتر به منظور کسب سود خریداری میشود. مازاد مصرفکننده زمانی اتفاق میافتد که بالاترین قیمت محصولی در بازار کمتر از بالاترین قیمتی است که مشتریان قادر به پرداخت هستند. این شرکت محصولاتی را که در بازار تمام شدهاند، انبار کرده و با تدابیر جدید که مدیریت میاندیشد در پی کاهش محصولات در انبار شرکت یا به عبارت دیگر تبدیل محصولات داخل انبار به پول هستند. به دلیل اینکه در انجام معاملات آربیتراژکنندهها همزمانی وجود دارد، عملکرد یکدیگر را خنثی میکنند، اما نکته جالب توجه این است که با وجود خنثی شدن عملکرد نتیجه تاثیرگذاری در تعیین قیمت واقعی سهام و رفع اختلاف قیمت در بین بازارهای مختلف و به طور کلی در بهبود کارایی اطلاعاتی بازار سرمایه دارد. مالیات مبلغی است که توسط دولت یا سازمانهای وابسته برای تامین بودجه هزینههای دولت و هزینههای مختلف عمومی توسط شهروندان پرداخت میشود.

مالیات بر مصرف: این نوع مالیات را همه با آن آشنایی داریم، مبلغی است که در هنگام خرید محصولی بر روی قیمت اصلی آن محصول کشیده میشود. مثل شرایطی که تقاضا برای محصولی خاص بالا میرود مانند ماسک و الکل. وقتی افراد سهام شرکتی را میخرند یعنی در برابر پولی که به شرکتی پرداخت میکنند، در تمام سود و زیان آن شرکت سهیم میشوند. به تبدیل واحد پولی دو کشور به یکدیگر را نرخ تسعیر میگویند. اما با توجه به شرایط موجود و تغییر لحظهای نرخ ارز تبدیل دو واحد کمی به مشکل میخورد. درآمد سرانه به عنوان شاخص محدودیتهایی دارد که شامل اختلاف درآمد، فقر، ثروت یا پسانداز میشود، نکته دیگر اینکه با استفاده از آن نمیشود میزان تورم را محاسبه کرد. در این سازمان با در نظر گرفتن میانگین درآمد هر خانواده میزان در مورد میزان ثروت هر شهر قضاوت میشود. مالیات بر ارث با محاسبه میزان دارایی متوفی و در نظر گرفتن نوع آن در هنگام انتقال مالکیت از متوفی به وارث توسط دولت اخذ میشود. به طور کلی در هر زمینهای مازاد به مقدار اضافی تجهیزات و مواد و…

بازده اضافی یک صندوق نسبت به شاخص، آلفای صندوق نامیده میشود. مازاد در اقتصاد به دو نوع مازاد مصرفکننده و مازاد تولیدکننده تقسیم میشود. مالیات بر درآمد: همانطور که از نام آن پیدا است این نوع مالیات به طور مستقیم از درآمد افراد یا شرکتها اخذ میشود. مقادیر بالای ۱ نیز در صورت عدم وجود درآمد و ثروت امکانپذیر است. گفتنی است که هیچ محدودیتی برای صادرکننده اوراق و تامین مالی اهداف او وجود ندارد. در ارتباط با اهداف مالیاتی شرکتها میتوانند هزینههای داراییهای فیزیکی خریداری شده را طبق قوانین کسر کنند اما باید دقیقا مشخص کنند که طی چه زمانی و چگونه این داراییها خریداری شدهاند. سیاستهای خنثی: که در آن همه مالیاتی که دولت دریافت میکند صرف هزینهها و مصارف دولتی میشود و تقریبا هیچ تاثیری در اقتصاد ندارد، اما یک مورد در این جا مهم است تعادل موجود سبب ایجاد تعادل قیمتها میشود. در همین راستا دولت با افزایش مقدار مالیاتها از میزان تقاضا کاسته و سبب کاهش نرخ تورم میشود. درنتیجه میزان پایه پولی در جامعه افزایش مییابد. چند منبع برای تامین پایه پولی موجود است. نوعی ارزیابی اقتصادی است که هدف آن بازنگری تمهیداتی است که برای مرحلههای پس از اجرایی شدن پروژه در نظر گرفته شده است.

مثلا زمانی را در نظر بگیرید که مغازهداری سه جین تیشرت از تولیدی خریداری کرده که قیمت هر عدد آن ۲۰هزار تومان محاسبه شده، از آن جایی که این مغازهدار تیشرتها را تک به تک میفروشد مبلغی را روی هر کدام از تیشرتها میکشد. میزان صادرات به این نرخ افزوده و میزان واردات از آن میکاهد. در این شرایط دولت مالیات دریافتی را کاهش میدهد تا مردم بتوانند خرید کنند؛ به عبارت دیگر دولت درصدد افزایش میزان تقاضا است. برای انجام این تحلیلها روشهای مختلفی مثل ROR ،NPW ،NEUA به کار میرود؛ همچنین، برای نشان دادن حساسیتها از نمودارهایی استفاده میشود که تمامی جزئیات را به خوبی نشان میدهد. شرایطی را در نظر بگیرید که درآمد دریافتی مردم کاهش یافته و همزمان خرید کالایی که مالیات بر آن اعمال میشود، کاهش مییابد. همه افراد جامعه اعم از زنان، مردان، کودکان و حتی نوزادان در محاسبه درآمد سرانه شمرده میشوند. معمولا از ضریب جینی برای محاسبه عدم برابری اقتصادی استفاده میشود، گاهی نیز برای محاسبه میزان توزیع ثروت در میان یک جامعه آماری مورد استفاده قرار میگیرد. در واقع با استفاده از محاسبه درامد سامانه میتوان زندگی در یک منطقه را ارزشگذاری کرد. از این اصطلاح برای توصیف درآمد، سود، سرمایه و کالاها استفاده میشود.

اما این اصطلاح در مواردی مثل سرمایهگذاری در یک پروژه کاربرد دارد و به درصدی نامشخص از سرمایه اولیه که باز میگردد، گفته میشود. مثلا شرایطی را در نظر بگیرید که دو شرکت داخلی و خارجی به یکدیگر معامله کنند، اما پرداخت یک ماه دیگر انجام بگیرد در این صورت نرخ ارز در دو زمان مختلف تفاوت خواهد داشت. اگر مزایدهای را در نظر بگیریم به این صورت خواهد بود که آغاز قیمتها از قیمتی است که شخص در نظر داشته سپس قیمت توسط خریداران مختلف بالا میرود و به بالاترین سطح خود به فروش میرسد. اختلاس در اندازههای مختلف انجام میگیرد ممکن شخصی در یک فروشگاهی کار کند و هزینه فروش چندین باکس آب معدنی را که مسئولیت فروش آن را دارد در جیب خودش بگذارد یا ممکن است شخصی در یک سازمان دولتی کار کند و مثلا هزینههای بازسازی شهری را که به او سپرده شده است، برای خود برداشته و فرار کند. به عقیده کینس اقتصاددان بریتانیایی افزایش و کاهش سطح درآمد هزینههای دولت بر نرخ تورم، بیکاری و میزان گردش پول تاثیر میگذارد. رکود و رشد اقتصادی دو دوره در مقابل یکدیگر هستند که از رکود با دوره کسادی و بحران و از رشد با افزایش تولیدات ملی یا افزایش درآمد سرانه ملی یاد میشود.

دارایی ترازنامه: در ارتباط با تنظیمات مربوط به میزان نقدینگی است، اوراق قرضهای که در دست مردم است خرید و فروش میشود. یعنی در ازای دریافت هر میزان طلا، معادل ریالی آن را به صاحبان طلا پرداخت میکند. مازاد بودجه زمانی ایجاد میشود که به قول معروف دخل از خرج بیشتر باشد. قانون تقاضا میگوید که قیمت بالای یک کالا منجر به کاهش تقاضا میشود. اولین بار قانون پرداخت مالیات در مصر وضع شد که به حدود ۲۸۰۰ تا ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد باز میگردد. چک عادی، چکهایی هستند که شخص با استفاده از آن پولی را به حساب یا به شخص دیگری حواله میکند که رایجترین نوع استفاده از چک است. اما داراییهایی مثل زمین این طور نیست در طی زمان میتوان آنها را به پول نقد تبدیل کرد. اختلاس نوعی جرم اداری است که در آن شخص به طور داراییهایی را که به او سپرده شده و مال او نیست، به طور غیر قانونی تصاحب میکند. در واقع نوعی اوراق بدهی است که توسط دولت، شهرداریها، شرکتهای وابسته به دولت و خصوصی برای تامین مخارج و جبران برخی هزینهها منتشر میشود. تفاوت دیگر در اینست که چک قابل نقد شدن است، اگر موجودی کافی نباشد بازهم میتوان چک را نقد کرد.

در این دو فرآیند اگر هر کدام اتفاق بیفتد گروه مقابل خوشحال نخواهد شد، زیرا سود فقط یک جانبه است مگر در مثال مزایده که خریدار برای خرید خود برنامهای دارد. بورس یا بازار از لحاظ لغوی به جایی اطلاق میشود که کالایی در آن جا به خرید و فروش میرسد. مثلا یک کارخانه که جوراب تولید میکند از نخ تمام پنبه استفاده میکند و دیگر نخ پلیاستر در بافت جورابها به کار نمیبرد. به افزایش هزینههای زندگی و به طور کلی قیمتها گفته میشود در حالی که درآمدها ثابت مانده، در نتیجه قدرت خرید کاهش مییابد. سهامداران میتوانند در مجمع عمومی رای دهند و در صورت انحلال شرکت به اندازه سهم خود از دارایی شرکت استفاده کنند. یا ارزش دارایی مورد نظر طی یک دوره مالی مورد استفااده قرار گرفته یا خیر؟ اوراق بهادار و سهام به راحتی در طی چند روز به پول نقد تبدیل شوند به عبارت دیگر خودشان نقدینگی هستند. بنابراین از میزان میانگین در طی بازههای زمانی استفاده میشود اما در صورت تغییرات شدید ارز در طول زمان باز هم کار با مشکل مواجه میشود. یکی از استفادههای متعارف از محاسبات درآمد سرانه در ارتباط با تخمین میزان ثروتمندی یا فقر حاکم در یک منطقه است که در آمریکا این کار توسط سازمان تحلیل اقتصادی صورت میگیرد.

مستقیم: یارانهای است که برای بالا بردن سطح رفاه اقشار با درآمد پایین پرداخت میشود. بانکهای بدهکار: تزریق پول و اهدای وام به سیستم بانکی در صورتی که نیاز بخش خصوصی به وام زیاد باشد. همان طور که از نام آن پیدا است فروش اولیه سهام یک شرکت خصوصی به عموم سهامداران است. از طرف دیگر آلفا نرخ بازده غیرعادی اوراق بهادار یا پورتفوی را نشان میدهد، در واقع همان چیزی است که معمولا به عنوان حباب از آن یاد میشود. یارانه خدماتی: شامل برخی کمکهای دولت به موسسات خدماتی است که خدمات خود را با نازلترین قیمت ارائه میدهند. یعنی زمانی که درآمد دولت از مخارج و هزینههای آن کمتر است. برای مثال قیمت منزل یا مغازه در منطقه منهتن نیویورک یا سانفرانسیسکو بسیار بالا است و این نشان دهنده درآمد سرانه کل این مناطق است. نرخ ضریب جینی بین ۰ و ۱ است به این صورت که ضریب ۰ تعادل و برابری میزان درآمد را در جامعه نشان میدهد، اما هرچه این عدد به ۱ نزدیک میشود نابرابری توزیع درآمد نیز بیشتر میشود. مثال بارز از عدم تعادل در میزان عرضه و تقاضا: در ابتدای همهگیری ویروس کرونا با کاهش ناگهانی محصولات بهداشتی مثل الکل، ماسک و دستکش مواجه شدیم، میزان کاهش تعداد محصولات مذکور آنچنان زیاد بود که در اکثر مغازهها و داروخانهها این محصولات یافت نمیشد، اما اگر احتمالا کسی این محصولات را در فروشگاه یا داروخانهای مییافت با قیمتی بسیار بالا مواجه میشد.

به میزان ارزشی که از کالاهای ارزشمند کاسته شده یا عمر کاسته شده از آنها استهلاک گفته میشود. 🔘دیگر تقسیمبندیهای رایج علم اقتصاد، این رشته را به اقتصاد اثباتی در برابر اقتصاد هنجاری ، اقتصاد نظری در مقابل اقتصاد کاربردی؛ اقتصاد عقلانی در برابر اقتصاد رفتاری؛ و اقتصاد جریان اصلی یا متداول و اقتصاد دیگراندیش که رادیکال است و با پیوند میان نهادها، تاریخ و ساختار اجتماعی سروکار دارد. یعنی فرد محصول را در حالتی خریداری مینماید که اصطلاحا زیر قیمت است، بنابراین با مازاد سود میکند. کاهش تعداد یک نوع کالا در بازار با وجود تقاضای زیاد مردم باعث افزایش قیمت این محصول میشود. ارزش افزوده به آن معنا است که یک محصول از همه جوانب ارتقا پیدا کرده است. چک رمزدار: این نوع چکها به خواست خود افراد صادر میشوند. چک مسافرتی: این چکها که توسط بانک صادر میشود در شعب همان بانک یا توسط نمایندگان و کارگزاران آن بانک قابل دریافت است.

به مقدار درآمدی گفته میشود که در طول یک سال توسط هر فرد در یک کشور یا در یک منطقه جغرافیایی به دست آمده است. سهام ممتاز منتشر نمیشود، یعنی مثل سهام عادی در بازار سهام به عموم افراد به فروش نمیرسد. همانطور که گفته شد میتوان با افزودن خطوط تولید جدید مثلا افزایش خط تولید محصولات بسکتبال در کنار محصولات فوتبال به بازار محصولات مورد نیاز ورزش بسکتبال را نیز عرضه کرد. نرخ تولید ناخالص ملی بیشتر به صورت سالانه اندازهگیری و بررسی میشود اما در بعضی موارد به صورت فصلی نیز بررسی میشود. در نتیجه از تعداد فروش آن کالا کاسته میشود. این اصطلاح در مورد حسابهای سپرده بانکی کاربرد ندارد، زیرا در آن مورد نرخ سود مشخصی را در مدت زمان مشخصی به حساب مشتری واریز کرده و ریسک آن صفر است. اتاقهای پایاپای به عنوان نفر سوم در معاملات حضور دارد یعنی در برابر فروشندگان خریدار و در مقابل خریدار، فروشنده هستند.

البته سهامداران نمیتوانند در برابر دارایی کسب و کارها ادعای مالکیت کنند اما همانطور که گفته شد به اندازه سهمشان در شرکت دارای حق و حقوقی هستند. مثلا اگر کسی ۱۰۰۰سهم از شرکتی دارد و دیگری ۱۰۰ سهم نفر اول ۱۰ برابر نفر دوم در سود و زیان آن کسب و کار شریک است. نکته دیگر آن که این صدور این چک در وجه حامل ممکن نیست. رکود تورمی را میتوان به شکل دورهای از تورم که همراه با کاهش تولید ناخالص داخلی (GDP) است؛ تعریف کرد. شاخصها به مانند رهبران عمل میکنند، به عبارت دیگر تعیین میکنند که چه اتفاقی در حال وقوع است و چه چیزی ترند خواهد شد. اغلب شاخصها هر چیزی هستند که تحلیلگران آنها را معیار قرار میدهند، اما اطلاعاتی که دولت و موسسات غیرانتفاعی منتشر میکنند، بیشتر مورد استفاده قرار میگیرند. یارانه کالا و خدمات: این نوع یارانه برای تامین و تضمین و کاهش هزینههای تولید برای تولیدکنندگان به آنها پرداخت میشود.

این روش به دنبال راهی بررای کاهش زیانها به جای افزایش سود در سرمایهگذاری است. به عبارت دیگر تمام تولیدات یا خدمات نهایی یک سازمان و شرکت کاملا به متکی به نیروها و کالاهای درونسازمانی است. به زبان سادهتر هر اقدام و هر اتفاقی اسم مخصوص به خود را دارد آشنایی با این اسامی فرد را از سردرگمی و گمراهی خارج و کمک میکند تا با دانش بیشتر بهترین تصمیم را گرفت. در واقع با مطالعه و شناخت زبان علمی هر فنی عملکرد بهتری خواهید داشت. این محاسبات در مقایسه با سایر اندازهگیریهای متداول در ارتباط با رونق یک منطقه انجام میشود. اینگونه اقدامات را زیاد دیده و شنیدهایم سهامداران در بورس معمولا این کار را انجام میدهند. با استفاده از دو فاکتور جمعیت و تورم نیز میتوان محاسبات را به طور دقیقتری انجام داد. معیار آلفا معمولا برای صندوقهای سرمایهگذاری (پورتفوی) یا موارد مشابه به کار میرود و به صورت رقم فرد درصد نشان داده میشود.

اما برخلاف مالیات فروش که در هر مرحله ارزیابی و وصول میشود، مالیات بر ارزش افزوده در انتهای زنجیره تولید یعنی در هنگام خرید توسط مشریان پرداخت میشود. در حالی که یک کسب و کار از منابع موجود بهترین بهره را ببرد، میتواند تولید ناخالصش را افزایش دهد. اولین بار این این معیار توسط کورادو جینی متخصص آمار در سال ۱۹۱۲ معرفی شد. این نوع سهام معمولا دارای نرخ سود ثابت یا بهره معین هستند. غیر مستقیم: این نوع یارانه برای ثابت نگه داشتن قیمت مصرفکننده یا تضمین قیمت تولیدکننده اختصا مییابد. اوراق مشارکت: این نوع اوراق نیز با مورد قبلی مشابهت دارد. این شاخه با بازیگران خصوصی، عمومی و داخلی، به عنوان واحد پایهای تقلیل ناپذیر، سروکار دارد. از انواع مالیاتهای غیر مستقیم به مالیات بر واردات و مالیات بر معاملات میتوان اشاره کرد. با بررسی گزارشات سالانه یا فصلی از تولیدات ناخالص ملی میتوان وضعیت اقتصادی و فراز و فرودهای اقتصادی یک کشور را قضاوت کرد. تولید ناخالص ملی همانند یک کارت امتیاز عمل کرده و سلامت اقتصاد یک کشور را نشان میدهد. مالیات بر ارزش افزوده در هر مرحله از فرآیند تولید، توزیع و فروش کالا از حاشیه ناخالص اخذ میشود. بسیاری از کشورهای صنعتی قانون اعمال مالیات بر ارزش افزوده را اجرا میکنند.

توسط حمید صباغی

حمید صباغی هستم یک بازاریاب